Landareen eragin positiboak

Zergatik dira landareak hain garrantzitsuak guretzat?

Landareek ezaugarri positibo asko dituzte. Fotosintesiaren bidez, gizakientzat eta animalientzat hil ala bizikoa den oxigenoa sortzen dute landareek, eta horrek ere airea garbitzen du. Animalia askorentzat, landareak bizitzeko espazioa dira, goroldioan bizi diren animalia txikietatik hasi eta basoan bizi diren animalia handietaraino. Lurrunketaren bidez, landareek badute eraginik mikrokliman ere. Landare gehiago izateak —heskaiak edo basoak, kasu— zarataren aurkako babes gisa ere balio dezake. Fatxada eta estalki berdeen kasuan, isolamendu termiko gisa ere funtzionatzen dute. Eta ez dezagun ahaztu, noski, landareek ingurumenean eta gure ongizatean duten alderdi nutrizionala eta efektu estetikoa.

IKASTETXEETARAKO ABANTAILAK

Ikasleak animatzen ditu ikastetxea elkarrekin berdatu dezaten eta landareak balioets eta zain ditzaten.
Landareekiko jarrera positiboa sortzen du ikasleen eta ikastetxeko langileen artean. Kontzientzia areagotzen du landareen eragin positiboen eta haien garrantziaren gainean.
Ikastetxea ekologikoago bihurtzeko argudioak metatzen ditu; horri esker, errazagoa da dirua biltzea eta administrazioaren, politikaren eta gurasoen babesa jasotzea.

Airearen kalitatea hobetzeaz gainera, zarata murrizten du.

Landareek gai dira kutsatzaileak beren hostoen azaletik iragazteko, eta, beraz, asko laguntzen dute airea garbitzen eta partikula esekiak hiri-eremuetan atxikitzen. Gainera, karbono-dioxidoa (CO₂) landareetan finkaturik geratzen da. Fotosintesiaren bidez, gizakientzat eta animalientzat hil ala bizikoa den oxigenoa sortzen dute landareek, eta horrek airea garbitzen du. Gainera, substratuek eta landareek zarata xurgatzeko efektua dute; beraz, landaretzaren kokapenaren eta estaldura-mailaren, substratuaren sakoneraren eta erabilitako materialen arabera, zarata nabarmen murriztea lor daiteke.

BA AL ZENEKIEN?

Noiz garatu ziren lehen basoak?

Devoniar garaian (duela 370 milioi urte inguru) baziren lehen zuhaitz-landareak. Geroago, Karbonifero garaian (duela 320 milioi urte), baso zingiratsu izugarriak zabaldu ziren, eta horrek izugarri murriztu zuen atmosferako CO2 edukia, eta % 30eraino aberastu zuen atmosferako oxigeno edukia.

Austria aldean, lurrazalaren % 48 basoz estalita dago; hau da, lau milioi hektarea inguru baso dituzte. Austriako baso-azalera hazten ari da; izan ere, mozten diren zuhaitzak baino gehiago landatzen dira.

Zenbat oxigeno sor dezake zuhaitz hostogalkor batek urtebetean?

Urtean 800 milimetro inguruko prezipitazioekin, 370 litro oxigeno sor ditzake orduko batez beste 15 eta 20 metro bitarteko altuera duen zuhaitz hostogalkor batek. Kantitate hori urtebetera estrapolatuta, 3 milioi litro oxigeno sortuko lituzke zuhaitz horrek berak. Gizakiek, jardueraren arabera, 15 litro oxigeno kontsumitzen dute orduko (atsedenean), edo 150 litro eta are gehiago (ahalegin handia egitean edo kirola praktikatzean, adibidez).

Landareak aire egokitu natural gisa

Lurrunketaren eta itzal egitearen bidez, landareek badute eraginik mikrokliman.

Landareek itzal atsegina eta naturala ematen dute, urtaroetara ezin hobeto egokitzen dena. Landareek udan egiten dute itzalik handiena hostoen bidez, bero egiten duen garaian, alegia. Negu-partean, berriz, argi, eguzki eta bero gehiago behar izaten dugu, eta orduan erori egiten dira hostoak.
Landareek ere ingurune hurbila freskatzen dute ebapotranspirazioaren bidez. Hala, hiri-eremuetako berdeguneek aire girotu natural gisa jokatzen dute. Eraikin ekologikoei dagokienez, horrek ere nabarmen murrizten du fatxaden eta teilatuen berotze-efektua. Hori horrela, inguruan eragiteaz gainera, tenperatura atseginagoak bermatzen dituzte eraikin barruetan.

BA AL ZENEKIEN?

Zer da ebapotranspirazioa?

Ebapotranspirazioa izerdiaren eta lurrunketaren konbinazioa da.

Transpirazioa landareek estomen bidez ura lurruntzea da. Estomek beroa erauzten dute ingurunetik, eta horrek hozte-efektua sortzen du. Efektu hori giza izerdiarekin konpara daiteke: giza gorputzak izerditan hasten dira, hozteko.
Gainera, lurzoru naturaleko eta ur-azaletako ura lurrundu egiten da. Lurzoruak eta substratuek ura biltegiratzen dute, eta berriro lurruntzen. Lurruntze horrek hezetasuna areagotzen du, eta, horren bitartez, ongizate handiagoa ez ezik, hoztea ere lortzen da.

Landareek euri-uraren kudeaketari egiten dioten ekarpena

Berdeguneek ura atxiki eta gorde dezakete, substratuak eta landareek zuzenean xurgatzen baitute euri-ura, eta denbora bat igaro ondoren bakarrik lurruntzen dute, berriro atmosferara kantitate txikiagoetan askatzen denean (ur-atxikipena). Horrek ziklo natural bat sortzen du. Prezipitazioen % 70 eta % 80 artean atxiki daiteke horrela, eta, beraz, urok ez dute amaitzen hiriko estolderia-sisteman. Zigilatutako gainazalek, hala nola hormigoiak eta asfaltoak, eragotzi egiten dute euri-ura iragaztea. Horrek udal-estolderiaren gainkarga eta uholdeak eragin ditzake euri-jasak gertatzen direnean, edo are udaberrian neguko elurrak urtzen direnean.

IDEIA

Planifikatu ikasgelako kideekin ikastetxe-patio bat edo aparkaleku bat, udan bero-tranpa ez bihurtzeko moduan. Zer itxura izango luke? Saiatu ikasleek arbelean edo taldeka karteletan plan bat egin eta elkarrekin eztabaida dezaten.

Landareek errendimendu kognitiboan duten eragina

Eskolako patioetan landare berdeak erabiltzearen alde egiten duten alderdi ekologiko horiez gain, landareek ere nabarmen lagun dezakete kontzentratzeko gaitasuna hobetzen. Nancy M. Wellsek, adibidez, funtzio kognitiboetan hobekuntza nabarmena ikusi zuen hiriguneetatik ingurune berdeagoetara aldatutako haurrekin egindako ikerketa batean. Zenbat eta aldaketa handiagoak landaretzarik gabeko aurreko bizilekutik bizileku berri berdeago batera, orduan eta hobea haurren kontzentrazio-gaitasuna.

GAIAN SAKONTZEKO AUKERAK

Eskuratutako ezagutzak indartzeko, galdera hauek landu ditzakezu ikasleekin:

Zer gertatzen da fotosintesian?
Ikasleek fotosintesi-prozesua azalduko dute, eta ingurumenean eta gizakientzat zer funtzio duen eztabaidatuko dute.
Zer ezaugarri izan behar ditu ikastetxeko patioak?

Eztabaidatu ikasleen beharrak aseko dituen eskola-patio ideal baten ezaugarriak.

Zer eginkizun dute landareek hirian?
Kontuan izan landareak hiriko zer tokitan kokatzen diren.
Eman hiri barruan hazten diren landareen zenbait adibide.
Eztabaidatu landareek hirietako bizitzarako duten garrantziaz.
Lurzorua estaltzeko eta zigilatzeko zer material-motak ahalbidetzen du ura iragaztea?
Deskribatu landareek eta lurzoruak uraren zikloan duten eginkizuna, eta azaldu zer ekarri egiten dioten euri-uraren kudeaketa jasangarriari. Izendatu lurzoruaren estaldurak eta baldintza teknikoak.

Esperimentuak

Esperimentua: Ura biltegiratzeko gaitasuna neurtzea

Muntatze-lan esperimental honen bidez, euri-zaparrada bat simulatuko da landaretza duen lurzoru ireki eta zigilatu batean. Hartara, lurzoruaren higadura eta landareen eragina bistaratuko dira. Horretaz gainera, agerian geratuko dira euriak lurzoruan eragiten dituen ondorioak, zigilatze-mailari eta lurzoruaren bizitasunari dagokienez.