Eskualdeko informazioa: Landareak zaintzea
Lotutako gaiak beste herrialde batzuetan
Landareak, hazkuntza-faktoreak eta klima
Ura da landareak hazteko faktorerik garrantzitsuenetako bat (ikusi landareak zaintzea). Eskuragarri dagoen ur-kantitatea erabakigarria da; besteak beste, horren arabera ugaldu eta garatuko baitira landare jakin batzuk leku batean. Prezipitazioek eta lurzoru motak (ikus: lurzoru motak) eragina dute landareentzako uraren erabilgarritasunean.
Hazkunde-faktore, prezipitazio eta lehorte gisa duen urari dagokionez, prezipitazio gutxien duten proiektuko herrialdeak eta haien eskualdeak aurkezten dira hemen.
AUSTRIA
Europar atxaparra (Lonicera periclymenum) landare igokari apaingarria eta usaintsua da, erraz zaintzen dena. Bereziki egokia da hesi eta hormetan gora egiteko, baita fatxadak berdatzeko ere. Landare igokari hori lianaren antzekoa da, eta atxapar esaten zaio. Urtean 1,5 m haz daiteke, 3 eta 6 m bitarteko altuera izan arte. Atxapar arrunta uda osoan loratzen da, ekainetik abuztura, eta oso usaintsua da, batez ere arratsaldeko orduetan. Hori dela eta, sitsak erakartzen ditu, baita erlastarrak eta mihi luzeko erleak ere. Abuztutik aurrera, baia gorri distiratsuak irteten zaizkio; oso elikagai garrantzitsua dira horiek hegaztientzat. Gizakientzat, ordea, pozoitsuak dira baiak. Atxapar-espezie hori ez da soilik Austriakoa; Europako herrialde askotan dago, erdialdetik hegoalderaino, baina baita iparraldean ere, hala nola Suedian, Norvegian eta Ingalaterran.
Austriako beste landare eskalatzaile autoktono batzuen adibide batzuk:
Clematis vitalba: agurearen bizarra / bidaiariaren poza
Hedera helix: huntz arrunta
Rosa canina: txakur-arrosa / basa-arrosa
ALEMANIA
Alemanian prezipitazioen zati handi bat mendebaldetik datorren presio baxuko eremuetatik ekartzen da. Hau da, prezipitazioak ekialdean mendebaldean baino txikiagoak direla ondoriozta dezakegu. Gainera, mendiek euriaren balazta gisa jokatzen dute, hau da, prezipitazioak mendien eguraldiaren aldean (mendebaldean) erortzen dira batez ere, eta haizeari kontrako aldean, berriz, lehorragoak dira.
Horrek ekialdeko arroaren behealdea eta haizeberreko eremuak bihurtzen ditu Alemaniako eskualderik lehorrenak, kasu batzuetan urtean 500 milimetro baino gutxiagoko prezipitazioarekin. Harz mendien eta Turingia mendien ekialdean (“Alemania erdialdeko eremu lehorra”) eta Oderbruch-en, urtean 450 milimetro inguru baino ez da. Alpeetako altitude handiak, berriz, bereziki hezeak dira, baita Vosges, Oihan Beltza, Harz, Turingiako Basoa, Bohemiako Basoa eta Metal Mendiak bezalako mendilerro baxuak ere. Urtean 1800 milimetro baino gehiagoko prezipitazioa izaten da maiz.
Iturriak:
Espainia
Espainian erregistratutako prezipitazioak asko aldatzen dira eremu geografiko batetik bestera. Prezipitazioak murriztu egiten dira iparraldetik hegoaldera igaro ahala, eta isurialde atlantikoan ugariagoak dira Mediterraneoko isurialdekoan baino. Espainia penintsulan batez besteko prezipitazio-balioa 569 mm izan zen 2021ean.
AEMETen datuen arabera, urtean euri egun gehien dituzten hiriak iparraldean daude. Donostia nabarmentzen da 141,1 euri egunekin, Santiago de Compostela 139,5 egunekin eta Pontevedra 131,3 egunekin.
Hala ere, metaketari dagokionez, hileko batez besteko prezipitaziorik handiena Vigon dago, non urtean batez beste 1791 l/m² pilatzen diren (1507 Donostian).
Espainiako herririk lehorrenak, berriz, Fuerteventura uhartea (Kanariar Uharteak) dira, non urtean batez beste metro karratuko 98 litroko prezipitazioa ia ez den iristen, eta Cabo de Gata (Almería), urtean metro karratuko 120 litroko prezipitazioarekin. Probintziei dagokienez, Murtzia da Espainiako eskualderik lehorrena, % 32ko lurralde idorrarekin.
Iturriak:
http://atlasnacional.ign.es/wane/Clima
https://www.ign.es/espmap/mapas_clima_bach/Mapa_clima_05.htm
https://www.enterat.com/servicios/ciudades-mas-lluviosas-espana.php
https://www.radiocable.com/localidades-frias-calidas-lluviosas-secaespa428.html
https://www.eltiempo.es/noticias/las-ciudades-mas-lluviosas-de-espana
Herrialdeari buruzko informazio zehatza
