Aztertu gure ikasmaterialak
Ezagutu lurzoruari, landareei, konpostajeari eta klima-aldaketari buruzko baliabide praktiko eta inspiratzaileen bilduma gero eta zabalagoa. Arakatu esperimentu praktikoak, erraz ulertzeko moduko oinarrizko informazioa, zuzenean erabiltzeko prest dauden ikaskuntza-jarduerak eta zure eskolan gauzatu daitezkeen berdetze-proiektuetarako pausoz pauso azalpenak. Material hauek ingurumenarekin lotutako gaiak modu bizian lantzen lagunduko dizute, bai ikasgelan, bai eskola-eraikinaren barruan eta inguruan.
Zure eskolan berdetze-proiektu bat abiarazteko asmoa duzu? Gure Eskola berde baterantz 7 urrats gidak prozesu osoan lagunduko dizu: taldea osatzetik eta hasierako ideia garatzetik hasi, eta plangintza, gauzatzea, epe luzeko mantentze-lanak eta kudeaketa barne.
Lagundu gure materialak are hobeak egiten zure esperientzia eta iritzia gurekin partekatuz!
Erabili iragazkiak gaien, baliabide motaren edo gomendatutako adin-taldearen arabera bilatzeko, eta aurkitu zure ikasgelara, ikasgaira edo eskola-proiektura ondoen egokitzen diren materialak.
-
Zizare-konpostagailua eraikitzea
Zizare-konpostagailua sukaldeko hondakinak eta lorategiko hondakin organikoak kalitate handiko konpost bihurtzeko modu bikaina da.
-
Lurzoruaren funtzioak
Lurzorua bizitzaren oinarri garrantzitsuenetako bat da gizakientzat, animalientzat eta landareentzat. Lurzorurik ezean, ez litzateke bizitzarik Lurrean, ez behintzat egun ezagutzen dugun moduan. Lurzoruak askotariko funtzioak ditu: habitata eta kokalekua; oreka energetikoa, hidrikoa eta materiala erregulatzea; gizartea hornitzeko iragazki-, ekoizpen- eta erabilera-funtzioak bermatzea; eta euskarria, biltegiratzea, informazioa eta kultura.
-
Lurzorua
Lurzoru hitza lurrazalaren kanpoko geruza bizidunari dagokio. Gure ingurunearen zati garrantzitsua da, eta Lurreko bizitzaren oinarria.
-
Lurzoru-motak
Lurzoruen konposizioa haien substantzia mineralaren konposizio granulometrikoaren eta horrekin lotutako ukimen-propietateen araberakoa da. Konposizio granulometrikoak honetan du eragina: lurzoruek gorde dezaketen ur-kantitatean, izan ditzaketen mantenugaietan, lurzoruak lantzeko zailtasun-mailan eta landareak haietan sustraitzeko moduan.
-
Landareen zaintza
Landareak ondo garatu eta hazteko, zenbait faktore dira ezinbestekoak. Argia, airea, tenperatura, ura eta mantenugaiak dira landareak hazteko ezinbesteko faktoreak. Horiek guztiak behar besteko kantitatean badaude, landareak ondo garatu daitezke.
-
Landareen eragin positiboak
Landareek ezaugarri positibo asko dituzte. Fotosintesiaren bidez, gizakientzat eta animalientzat ezinbestekoa den oxigenoa sortzen dute, eta, horretaz gainera, airea garbitzen dute. Animalia askoren bizitokia ere badira landareak: hasi goroldiotan ibiltzen diren animalia txikietatik, eta basoan bizi diren animalia handietaraino.
-
Konpostaje-arazoak konpontzea
Arazoen ohiko sintomak, haien balizko arrazoiak eta konponbide praktikoak ulertzea funtsezkoa da konpost-pila osasuntsu eta eraginkorra mantentzeko.
-
Ikaskuntza-jarduera: Polinizatzaileentzat egokia den ingurunea sortzea
Intsektu polinizatzaileek elikagaia behar dute, eta loreak bisitatzen ari direnean ikusiko ditugu batez ere; baina babesteko eta behar bezala ugaltzeko leku egokiak ere behar dituzte.
-
Ikaskuntza-jarduera: Konpost-pila lodiak eta hesi hilak
Batzuetan erraz konpostatzen ez diren enbor, adar eta bestelako material zurezko handi kopuru handiak izan ditzakezu. Irtenbide erabilgarria eta, askotan, dotorea izan daiteke material zurezko lodien konpost-pila bat edo hesi hil bat sortzea.
-
Ikaskuntza-jarduera: hondakinen karakterizazioa
Hondakinen karakterizazioak eremu jakin batean sortzen diren hondakin motak aztertzea esan nahi du, zer botatzen den eta modu jasangarriagoan nola kudea daitekeen ulertzeko.
-
Ikaskuntza-jarduera: Belarra birziklatzea
Belarra birziklatzea belarra modu naturalean birziklatzea da, belarra moztean ebakinak soropilean bertan utziz.
-
Ikaskuntza-jarduera: Belar-zohien pila bidezko konpostajea
Batzuetan belar-zohiak —sustraiak eta atxikitako lurra dituen belarra— kendu behar izaten dira lore basatien belardi bat sortzean edo paisaia-proiektuak egitean.
-
Esperimentua: Ura biltegiratzeko gaitasuna neurtzea
Muntatze-lan esperimental honen bidez, euri-zaparrada bat simulatuko da landaretza duen lurzoru ireki eta zigilatu batean. Hartara, lurzoruaren higadura eta landareen eragina bistaratuko dira. Horretaz gainera, agerian geratuko dira euriak lurzoruan eragiten dituen ondorioak, zigilatze-mailari eta lurzoruaren bizitasunari dagokienez.
-
Esperimentua: Tenperaturak eta gainazaleko tenperaturak neurtzea
Adibide praktiko honetan, ikasleek hainbat tokitako tenperaturak neurtuko dituzte. Horrela, bertatik bertara ikusiko dute materialek, berdeguneek, landareek eta urak zer eragin duten gure mikrokliman.
-
Esperimentua: Nola eratzen da lurzorua?
Naturak ez du sortzen balio ez duen hondakinik. Esperimentu honekin, hondakin organikoak lehengai baliotsuak direla ikusiko dute ikasleek, eta, horretaz gainera, ekonomia zirkularraren oinarrizko printzipioak ikasiko dituzte.
-
Esperimentua: Mapaketa
Ikasleek ikastetxeko eremuak eta horien erabilerak dokumentatuko dituzte. Lurzoruak gune horietan dituen funtzioei buruz eztabaidatuko dute, bai eta gertatzen diren edo gerta litezkeen erabilerei buruz ere.
-
Esperimentua: Lurzoruaren analisia
Ikasleek lurzoru-motak eta horien osaera ezagutzen ikasiko dute, arrabolaren proba baliatuz..
-
Esperimentua: Landu zeure hazitegiko landareak
Landare batzuk landu egin behar dira landatu aurretik. Aukera praktiko bat norberak lantzea da, haziak ereinda; kostuak murrizten ditu, gainera. Hartara, berotegiko landareak ez bezala, berehala egokitzen dira ingurumen-baldintzetara, eta, horrenbestez, sendoagoak izaten dira.
-
Esperimentua: Landare igokariak eskolan
Ariketa honen laguntzarekin, ikasleek bertatik bertara behatuko eta ikasiko dute landareak nola hazten diren, baita landare igokariek igotzeko izaten dituzten organoak nolakoak diren ere. Horretarako, ikasleek beren landare igokariak landa ditzakete.
-
Esperimentua: Ikasgela berdatzea
Ariketa honen bidez, ikasgela berdatu nahi da, landare ugari baliatuz. Landareak ikaskide guztien artean aukeratuko dira, eta ikasgelan kokatu, landatu eta zaindu.
-
Esperimentazio-gunea: transpirazioa eta lurrunketa bidezko hoztea
Bi ikuspegi esperimental desberdinen bidez, ikasleek landareen transpirazioaren fenomenoa ezagutzen dute. Testuak transpirazioaren ondorioz sortzen den hozte-efektua ere lantzen du.
-
Esperimentazio-gunea: karbono dioxidoa berotegi-efektuko gas gisa
Esperimentu honetan, lehenik eta behin, berotegi-efektua idatziz azaltzen da. Ondoren, ikasleek karbono dioxidoak airearen tenperaturan (atmosferan) duen eragina aztertzen dute.
-
Esperimentazio-gunea: itzalaren eragina
Esperimentu honetan, ikasleek «fatxada berdeek» gainazalen (fatxaden) berokuntzan duten eragina neurtzen dute.
-
Esperimentazio-gunea: fotosintesia
«Fotosintesia» esperimentazio-gunean, ikasleek ikerkuntzan oinarritutako ikaskuntza-metodoa erabiltzen dute ikerketa-galdera hau aztertzeko: «Nola eragiten dio landareen fotosintesiak airearen osaerari?».
-
Esperimentazio-gunea: fatxada berdeen ikaskuntza-ingurunea
Ikaskuntza-ingurune digital baten bidez, ikasleek hainbat horma berdeko sistema eta landare-espezie aztertzen dituzte. Jarduera honetarako, landareak identifikatzeko aplikazioak edo lehendik dauden horma berdeen ereduak erabil daitezke.
-
-
Eraiki zure pergola-klase berdea
Eskuratu zure urratsez urratseko eraikuntza-argibidea, landareen zainketa eta mantentze-lanak barne.
-
-
Eraiki zure Pergola angeluzuzena
Eskuratu zure urratsez urratseko eraikuntza-argibidea, landareen zainketa eta mantentze-lanak barne.
-
Eraiki zure landare-uhal trapezoidal mugikorra
Eskuratu zure urratsez urratseko eraikuntza-argibidea, landareen zainketa eta mantentze-lanak barne.
-
-
Eraiki zure hosto-konposta egiteko sistema
Hosto-konposta etxean lurra hobetzeko modurik errazenetako eta fidagarrienetako bat da. Ez da irauli behar, ez du ekipamendu berezirik behar, eta oso ahalegin txikia eskatzen du.
-
Eraiki zure horma berde mugikorra poltsikoekin
Eskuratu zure urratsez urratseko eraikuntza-argibidea, landareen zainketa eta mantentze-lanak barne.
-
Eraiki zure Gela Berdearen Banatzaile Mugikorra
Landareentzako ontzi birakariak sareta batekin. Eskuratu zure urratsez urratseko eraikuntza-argibidea, landareen zainketa eta mantentze-lanak barne.
-
Eraiki zure fatxada berdearen eredua.
Eskuratu zure urratsez urratseko eraikuntza-argibidea, landareen zainketa eta mantentze-lanak barne.
-
-
-
Eraiki zure Berdetze Sistema Modularra
Barruko berdetze bertikala: Lortu eraikuntza-argibideak urratsez urrats, landareen zaintza eta mantentze-lanak barne.
-
Eraiki zure aldi baterako azaleren ekologizazioa
Landaketa-eremuak, atsedenlekuak dituzten iragazgaizte-neurri gisa.
-
Egurraren babesa
Egurra produktu natural “bizia” da, eta, beraz, galkorra ere bai. Horregatik da garrantzitsua egurra ondo prestatzea eraikuntzarako erabili aurretik.
-
Bero-uharteak
Hiriak intentsitate berezian ari dira berotzen, eta, besteak beste, klima-aldaketa da horren arrazoia. Zigilatutako azalera handiak eta eraikinen garapen trinkoa direla medio, udako tenperaturen gorakadak inpaktu handiagoa du hirietan.
-
Berdatze bertikala
Berdatze bertikala barnealdean eta kanpoaldean aplika daiteke, eta espazioa aurreztea ahalbidetzen du. Fatxada berdeak dira, hain justu, eraikuntza-dentsitate handia duten hiriak berdatzeko beste modu bat.
-
Basa-loreen belardia
Creating a wildflower meadow is one of the most rewarding ways to support local biodiversity.
-
Barnealdearen berdatzea
Garrantzitsua da barrualdeak berdatzea, haiexetan igarotzen baitute ikasleek eskola-egunaren zatirik handiena. Batez ere ikastetxe berrietan, nahiko lehorra izaten da airea, paretak ondo isolatuta egoten baitira, eta haurrak, gazteak eta irakasleak kexu izaten dira, mukosak lehortzen zaizkiela eta.
