Polinizatzaileentzat egokia den ingurunea sortzea

Polinizatzaileak, hala nola erleak, tximeletak eta sirfidoak, funtsezkoak dira landare eta labore askoren ugalketarako. Lore-landareen % 75 inguru polinizatzaileen mende dago ernalketarako; beraz, ezinbestekoak dira biodibertsitatea eta elikagaien ekoizpena mantentzeko. Hala ere, polinizatzaile-espezie asko gutxitzen ari dira habitat-galeraren, pestiziden erabileraren eta klima-aldaketaren ondorioz. Ikastetxeek funtsezko zeregina izan dezakete joera hori iraultzeko, polinizatzaileentzat egokiak diren espazioak sortuz. Espazio horiek babesa, elikagaia eta habia egiteko eremu seguruak eskaintzen dituzte. Espazio txiki batek ere biodibertsitatearen aldeko lorategien sare bat sortzen lagunduko du tokian bertan.

Intsektu polinizatzaileek elikagaia behar dute, eta loreak bisitatzen ari direnean ikusiko ditugu batez ere; baina babesteko eta behar bezala ugaltzeko leku egokiak ere behar dituzte.

IKASKUNTZA-HELBURUAK

Polinizatzaileentzat egokia den ingurunea sortzean, ikasleek:

• Intsektu polinizatzaileek ekosisteman duten zeregina ulertzea.
• Ikastetxean polinizatzaileentzat ingurune seguru eta atsegina sortzeko moduak aztertzea.
• Landareek polinizatzaileei nola laguntzen dieten eta haien beharrak nola asetzen dituzten ikastea.
• Biodibertsitateari buruzko kontzientzia eta jasangarritasunerako duen garrantzia sustatzea.
• Polinizatzaileak erakartzen dituzten landareak hazten zuzenean parte hartzera bultzatzea.

TESTUINGURUARI BURUZKO INFORMAZIOA

• IKASGAIAK: Zientziak, geografia, matematika

• EGOKIA: Lehen Hezkuntzako ikasleentzat, bereziki 2. mailatik 6. mailara bitartekoentzat.

• BEHARREZKO AURREBALDINTZAK:
  – Kanpoko espazioa: Eskola-lorategiak edo ikastetxean erabilgarri dagoen kanpoko edozein espazio —jolastokiak, patioak edo lur-zati txikiak—.
  – Hesiak edo mugak: Landareak kalteetatik babesteko eta polinizatzaileentzat ingurune segurua sortzeko. Mugek biodibertsitate-eremuen itxura hobetu dezakete, nahita sortutako gune basatiak direla erakutsiz.

• BEHARREZKO DENBORA:
  – Hasierako prestaketa: gutxi gorabehera ordubete.
  – Etengabeko mantentzea: Astean 15-30 minutu, ureztatzeko, belar txarrak kentzeko eta polinizatzaileen jarduera behatzeko.

BEHARREZKO MATERIALAK

• Landareak edo haziak: Kontsultatu pollinators.ie bezalako gidak. Webgune horrek, besteak beste, Polinizatzaileentzako 10 landare nagusiei buruzko gidak eskaintzen ditu, zure kokapenerako eta ingurunerako egokienak diren landareak aukeratzen laguntzeko. Kontuan hartu lurzoru mota, drainatzea, lorategiak jasotzen duen eguzki-argia eta lorategiaren orientazioa —lorategia zein norabidetara begira dagoen—.
• Landatzeko konposta edo drainatze ona duen lurzorua. Ahal bada, aukeratu zohikatzik gabeko konposta.
• Lorezaintzako tresnak: eskuko palak, ureztagailuak eta eskularruak.
• Etiketak eta pintura edo errotuladoreak. Jogurt-ontzi bat zerrendatan moztu daiteke, landareen izenak eta landaketa-datak idazteko etiketa gisa erabiltzeko.
• Hezkuntza-baliabideak: Bertako polinizatzaileei eta haien beharrei buruzko informazioa —inprimatutako materialak edo liburuak—.
  – All-Ireland Pollinator Plan planaren pollinators.ie webgunea baliabide-iturri bikaina da.
  – wildflowersofireland.net webgunea ere baliabide ona da Irlandako lore basatiak identifikatzeko. Ahal den guztietan, garrantzitsua da hazien banku naturaleko haziak ernetzen uztea, beste leku batzuetako haziak edo landareak ekarri beharrean.

Prestaketa

1. Aukeratu kokalekua: Identifikatu ikastetxearen eremuko leku eguzkitsu bat, hainbat lore landatzeko eta polinizatzaileentzat egokia den habitata sortzeko nahikoa espazio duena.
2. Sortu muga edo itxitura-hesi bat, beharrezkoa bada.
3. Aukeratu landareak: Aukeratu urtean zehar une desberdinetan loratzen diren landareen nahasketa bat —ahal bada, bertako landareak—, polinizatzaileei urte osoan elikagai-hornidura eskaintzeko. Kontsultatu tokiko lorezaintza-baliabideak edo, Irlandaren kasuan, All-Ireland Pollinator Plan plana, zure kokapenerako landarerik egokienak ezagutzeko. Lurzoruan dagoen hazien banku naturaletik lore basatiak berez ernetzea ahalbidetzeko, baliteke soropilaren belar-geruza kendu edo belarra ahuldu behar izatea; izan ere, belarra lore basati gehienekin lehiatuko da eta haien hazkundea eragotziko du. Gai horri buruzko orientabideak aurkitzeko, kontsultatu pollinators.ie.
4. Prestatu materialak: Bildu konposta, lurra eta landareak. Erleentzako hotel sinpleak egin ditzakezu harriekin, adreiluekin, banbu-makilekin, egurrarekin edo zurtoin hutsekin; horiek erle bakartiak erakarriko dituzte.
5. Sortu hezkuntza-baliabideak: Prestatu polinizatzaileek duten garrantziari eta ikasleek haiek babesten laguntzeko egin dezaketenari buruzko informazioa. Kartelak, lan-orriak edo ikasgelako aurkezpen bat izan daiteke.

Gelako zereginak

1. Polinizatzaileen sarrera: Hasi polinizatzaileei, ingurunean duten zereginari eta garrantzitsuak izatearen arrazoiei buruzko eztabaida batekin. Erabili ikus-entzunezko baliabideak edo bideoak klasea inplikatzeko.
2. Landaketa-jarduera: Ikasleek talde txikietan lan egin dezakete, polinizatzaileentzat izendatutako eremuan bertako loreak landatzeko. Animatu ikasleak hainbat lore mota landatzera, urtaro desberdinetan loratzen diren espezieetan arreta jarriz.
3. Kartelak sortzea: Eskatu ikasleei polinizatzaileen lorategirako etiketak edo kartelak egiteko, landareei eta erakartzen dituzten polinizatzaile motari buruzko informazioarekin.
4. Behaketa: Lorategia prest dagoenean, ikasleek aldizka bisitatu eta behatzen dituzten polinizatzaileak erregistra ditzakete. Sortu egunkari edo taula bat, klaseak aurkikuntzak dokumentatu ditzan.

AHOLKUA

Ondorengo aholkuek polinizatzaileen lorategia intsektuentzat are erakargarriagoa egiten lagunduko dute:

• Saihestu pestizidak: Pestizidek polinizatzaileei kalte egiten diete. Sustatu alternatiba naturalak erabiltzea, hala nola lagun-landaketa edo intsektu onuragarriak erakartzea.
• Ur-iturriak jarri: Urez betetako ontzi baxu batek eta erleek eta tximeletek pausatzeko harri batzuek hidratatuta mantentzen lagun diezaiekete.

IRADOKIZUNA

Gaur egun gazte askok klima- eta ingurumen-antsietatea bizi duten honetan, fauna basatiaren aldeko lorezaintza ekintza positiboa egiteko modu bikaina da, bertako fauna eta gure komunitatea laguntzeko. Lorategi bizi baten ikuspegi, usain eta soinuek lasaitasuna eta kontsolamendua eskaintzen digute guztioi.

Europako Batzordeak argitalpen hau ekoizteko ematen duen laguntzak ez du edukia onesten. Eduki honek egileen iritziak islatzen ditu bakarrik, eta Batzordeak ez du bere gain hartzen erantzukizunik edukiotan jasotako informazioa erabiltzeko moduaren gainean.